Fajerwerki w sylwestrową noc a odpowiedzialność za szkody. Warto mieć ją na uwadze.

Pożegnanie roku 2020 to ważny moment dla ludzi na całym świecie. Następny niesie wielką nadzieję, co może się wiązać – mimo pewnych trudności – z jeszcze większą chęcią celebrowania. Konsekwencje mogą być poważne.


O czym przeczytasz?

Niezależnie od tego w jaki sposób podejdziemy do celebrowania przełomu lat najprawdopodobniej nie obędzie się bez odpalania fajerwerków. Zanim jednak to zrobimy warto wziąć pod uwagę ewentualne konsekwencje, a w szczególności odpowiedzialność, którą można ponieść za szkody związane z odpalaniem petard i fajerwerków.

Fajerwerki – co to właściwie jest?

Fajerwerki czyli wyroby pirotechniczne zalicza się do grupy materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego. Pojęcie materiałów pirotechnicznych zostało zdefiniowane w art. 3 pt. 8 ustawy z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego.

W poyższej ustawie mamy następujące definicje:
Materiał pirotechniczny–należy przez to rozumieć jedną z odmian materiałów wybuchowych będącą materiałem lub mieszaniną materiałów przewidzianych do wytwarzania efektów cieplnych, świetlnych, dźwiękowych, gazu, dymu lub kombinacji tych efektów w wyniku bez detonacyjnej, samopodtrzymującej się reakcji chemicznej, a także wyroby wypełnione materiałem pirotechnicznym.
Wyrób pirotechniczny rozumiemy jako gotowy produkt, powstały z materiałów pirotechnicznych.

Mając na uwadze powyższe można przyjąć, że zespół komponentów, takich jak: siarka, azotan potasu, węgiel drzewny, dekstryny, utleniacze, barwniki itp. w fazie projektowej będzie stanowił materiał pirotechniczny. Gdy otrzyma swój finalny kształt, przejdzie odpowiednie testy i certyfikacje pozwalające na wprowadzenie go  do obrotu stanie się wyrobem pirotechnicznym. Wyrzutnie, petardy, rakiety, ognie rzymskie, palmy, fontanny, zimne ognie – to wszystko co kupujemy w formie gotowych produktów to właśnie wyroby pirotechniczne znane jako fajerwerki.

Fajerwerki – klasyfikacja ustawowa

Zgodnie z ustawą są 3 klasy fajerwerków, z których każda dzieli się na 4 kategorie:

  • F1, F2, F3 - widowiskowe wyroby pirotechniczne - (dla każdego)
  • F4 - widowiskowe wyroby pirotechniczne - (wymagane pozwolenie)
  • T1 - pirotechnika sceniczna - (dla każdego)
  • T2 - pirotechnika sceniczna - (wymagane pozwolenie)
  • P1 - pozostałe wyroby w stosunku do F1-F3 oraz T1 - (dla każdego)
  • P2 - pozostałe wyroby w stosunku do F4 oraz T2 - (wymagane pozwolenie)

Jeśli ustawa pozwala na udział fajerwerków obrocie gospodarczym obejmującym konsumentów, są to zwykle produkty używane w teatrach i widowiskach, które nie powinny stanowić poważnego zagrożenia. Te z oznaczeniem T1 można używać bez pozwolenia, zaś te sygnowane znaczkiem T2 już wymagają stosownych dokumentów.  To jednak tylko teoria, a jak przedstawia się rzeczywistość i kształtuje realna odpowiedzialność?

Impreza masowa – odpowiedzialność organizatora

Ten rok był wyjątkowy i tak też się kończy. Imprez masowych jednak nie będzie, jednakże tradycją jest, że w tę noc gminy lub inne podmioty organizują różnego rodzaju zgromadzenia celem wspólnego przywitania Nowego Roku. Zwykle są tam profesjonalne, ale także zupełnie spontaniczne – amatorskie – pokazy pirotechniczne.

Jeżeli wskutek takiego pokazu sztucznych ogni, zostanie wyrządzona komuś szkoda (poparzenie, okaleczenie, pożar budynku), to odpowiedzialność ponosi organizator. I to niezależnie czy szkoda powstanie w wyniku odpalenia fajerwerków przez podmiot najęty przez organizatora imprezy czy przez osobę fizyczną - uczestnika zgromadzenia.

W orzecznictwie podnosi się, że odpalanie petard w tłumie ludzi zagraża bezpieczeństwu zgromadzonej zbiorowości. Sąd Najwyższy w jednym z wyroków orzekł, że do obowiązków gminy, która jest organizatorem pokazów fajerwerków w noc sylwestrową na rynku miasta, należało zapewnienie bezpieczeństwa zgromadzonym ludziom. Jeżeli tego nie uczyniła i pozwoliła na odpalanie petard, ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wypadkiem, do którego doszło (wyrok Sądu Najwyższego z 20 lipca 2005 r., sygn. akt II CK 794/2004).

Osoba poszkodowana wskutek odpalania fajerwerków – czy to przez organizatora imprezy, czy to przez uczestników imprezy – będzie więc mogła żądać od organizatora zapłaty odszkodowania, a nawet zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, czyli wszelkie cierpienia o charakterze psychicznym.

Odpowiedzialność cywilna

W prawie polskim, a konkretnie w art. 415 KC, obowiązuje zasada -

kto z winy swojej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

Nieodpowiedzialne posługiwanie się petardami, doprowadzające do powstania szkody u osób trzecich, jest właśnie zawinionym wyrządzeniem szkody, co prowadzi do powstania odpowiedzialności odszkodowawczej osoby, która petardę odpaliła.

Osoba odpalająca petardę, która wyrządzi szkodę, poniesie koszty leczenia osoby poparzonej lub okaleczonej, czy też pokryje koszty remontu budynku podpalonego przez paterę użytą zbyt blisko zabudowań, a nawet zapłacić odpowiednią sumę pieniężną celem wynagrodzenia cierpień psychicznych doznanych przez poszkodowanego.

Odpowiedzialność właściciela podmiotu organizującego zabawę sylwestrową jest konsekwencją odpowiedzialności osoby, która odpalała na jego polecenie fajerwerki. Jest on bowiem odpowiedzialny za bezpieczną organizację pobytu swoich. Ponosi więc odpowiedzialność za nienależyte wykonanie swego zobowiązania(art. 471 k.c.) i za działania lub zaniechania innych osób, z pomocą których zobowiązanie wykonywał(art. 474 k.c.).

Okazuje się, że solidarną odpowiedzialność z może ponosić też importer sztucznych ogni. Kształtuje się ona na podstawie przepisów odnoszących się do produktu niebezpiecznego, art. 4491 KC. Z treści uzasadnienia jednego z wyroków wynika, że biegły powołany w tej sprawie stwierdził, iż zawarty w fajerwerkach materiał piroplastyczny się nie spalił (a nawet nie zapalił), choć powinno to nastąpić, poszkodowany został zaś uderzony jego elementem, który w normalnych warunkach uległby anihilacji.

Ponadto, warto również wskazać, kto odpowiada za odpalanie fajerwerków przez osoby niepełnoletnie. W takiej sytuacji, stosownie do art. 427 KC odpowiedzialność ponoszą osoby pełnoletnie, pod nadzorem których przebywają osoby niepełnoletnie.

Odpowiedzialność karna

Oprócz odpowiedzialności cywilnej - odszkodowawczej, osoby korzystające z petard w sposób nieodpowiedzialny, mogą ponosić również odpowiedzialność karną. Użycie fajerwerków w miejscu publicznym może być bowiem uznane za wykroczenie. Wykroczeniem może być w szczególności używanie materiałów i środków pirotechnicznych zakłócające spokój publiczny, porządek publiczny, spoczynek nocny lub wywołujące zgorszenie w miejscu publicznym. Dotyczy to zwłaszcza używania petard w okresie przed i po nocy sylwestrowej.

Przy puszczaniu fajerwerków na terenie prywatnym wymaga się także zgody właściciela tego terenu, ponieważ tutaj również w oparciu o art. 51 Kodeksu wykroczeń można ponosić odpowiedzialność. Takie użytkowanie może nieść ze sobą konsekwencje prawne o charakterze karnym. Kto krzykiem, hałasem, alarmem lub innym wybrykiem zakłóca spokój, spoczynek nocny albo wywołuje zgorszenie w miejscu publicznym, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.

Ponadto, warto mieć na względzie, że jeżeli wskutek nieodpowiedzialnego korzystania z petard ktoś poniesie szkody fizyczne, to sprawca może odpowiadać za przestępstwo spowodowania lekkiego, średniego lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.

Konsekwencje prawne spowodowania naruszenia czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia innej osoby mogą być bardzo poważne. Przewidziana kara za tego typu występek to pozbawienie wolności od 3 miesięcy do lat 5. Jednakże, jeśli w wyniku działania osoby posługującej się pirotechniką doszłoby do spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, to takie przestępstwo jest kwalifikowane przez Kodeks karny jako zbrodnia i zagrożone jest karą pozbawienia wolności od lat 3.

Artykuły, które mogą Cię zainteresować