Chińskie „miasta-gąbki”. Dlaczego przyszłość miast zależy od terenów zielonych?

Coraz częściej zmagamy się z gwałtownymi klęskami żywiołowymi, które nawiedzają wszystkie zakątki świata. Czy nasze miasta ochronią nas przed skutkami zmian klimatu? I jaki związek mają z tym ogródki działkowe? Odpowiedzią są chińskie Sponge Cities.


O czym przeczytasz?

Chińskie miasto, park

Co to jest Sponge City?

W wyniku zmian klimatycznych, w niedalekiej przyszłości czekają nas na zmianę okresy suszy i gwałtownych powodzi. Aby się na to przygotować, nowoczesne miasta powinny działać jak gąbka, która kiedy potrzeba pochłania duże ilości wody, ale w odpowiednim czasie jest w stanie korzystać ze zgromadzonych zasobów. Program Sponge City polega na kompleksowym projektowaniu miast w sposób umożliwiający retencję, oczyszczanie i wykorzystywanie wody opadowej. Dotyczy zarówno terenów naturalnych jak i zabudowanych w miastach. Nie oznacza to projektowania od zera idealnego miasta, zgodnego z gotowym schematem. Chodzi raczej o modernizację istniejącej infrastruktury lub rozbudowy miast zgodnie z opracowanymi przez specjalistów wytycznymi.

Chińskie miasta-gąbki

Na całym świecie negatywne skutki zmian klimatycznych są już odczuwalne. Chiny od lat borykają się z problemem lokalnych powodzi będących efektem gwałtownych opadów. Co więcej, przyspieszony proces urbanizacji przyczynił się do pogorszenia jakości wody. W związku z poważnymi powodziami w 2013 roku Rząd Chiński podjął decyzję o utworzeniu programu „Sponge City”, którym obejmie cały kraj. Zaczęto prowadzić liczne badania i w styczniu 2015 r. chińskie Ministerstwo Finansów i Gospodarki Wodnej ogłosiło nabór miast do programu. W programie pilotażowym wzięło udział 16 miast zlokalizowanych we wszystkich 5 strefach klimatycznych Chin. Niektóre miasta wprowadzały nowe rozwiązania dla istniejącej zabudowy, a inne wybudowały nowe dzielnice, w których miały sprawdzać działanie programu. Rząd chiński przeznaczył na ten cel spore środki finansowe. Wysokość dotacji zależała od wielkości miasta a także osiągniętych wyników. Największe miasta będące stolicami prowincji mogły otrzymać na ten cel, w przeliczeniu, nawet ponad 350 milionów złotych.

Jak działa Sponge City?

Podstawowym celem programu Sponge City są ekologiczne sposoby redukcji zagrożenia powodziowego oraz oczyszczania wód opadowych. Rekomendowane rozwiązania to

przede wszystkim zachowanie możliwie największych terenów z gruntem rodzimym, czyli: parków, ogrodów przydomowych oraz tworzenie ogrodów społecznościowych. W Polsce mamy ogródki działkowe, które odgrywają tę ważną rolę. Przy gęstej zabudowie, gdzie brak jest naturalnej ziemi, kluczowe okazują się „zielone dachy”, a także wertykalne uprawy roślin, tzw. „żyjące ściany”. W celu jednoczesnego zatrzymywania nadmiaru wody opadowej oraz jej oczyszczania zaleca się zakładanie tzw „ogrodów deszczowych”, które zawierają kilka naturalnych warstw oczyszczania wody. Jednocześnie już istniejące systemy powinny być stale usprawniane.

Program Sponge City w Polsce

Analogiczne do Sponge City programy wprowadza się także w europejskich miastach. Wdraża je np. Paryż i Berlin. Także w Polsce miasta prowadzą projekty zbliżone do chińskiego, lub wdrażają podobne działania na mniejszą skalę. W Bydgoszczy wprowadzono program „Miasto jak gąbka”. We Wrocławiu został opracowany „Katalog Dobrych Praktyk” zawierający wytyczne do gospodarowania wodami opadowymi spływającymi z nawierzchni pasów drogowych, a także działa projekt miejski „Złap deszcz”, czyli program współfinansowania domowych instalacji zbierających deszczówkę. W Łodzi, podczas ostatniego festiwalu Łódź Design powstał pierwszy z serii planowanych miejskich ogrodów deszczowych. Powstawaniu ogrodów towarzyszył cykl warsztatów oraz publikacji zawierających szczegółowe instrukcje samodzielnego wykonania takiej instalacji.

Dla rozwoju szeroko zakrojonych programów tego typu ważna jest międzynarodowa współpraca. W tym celu powstała chińsko–europejska platforma gospodarowania wodą (China Europe Water Platform). W 2017 roku w Finlandii podpisano także deklarację komunikacji między Chinami i UE na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030, dotyczącego wody. Spotkanie odbyło się z udziałem przedstawicieli wysokiego szczebla z 11 krajów, UE, Banku Światowego i OECD.

Artykuły, które mogą Cię zainteresować